Het stadhuis van Brussel

Het stadhuis van Brussel meteen aan de Grote Markt is moeiteloos een van de mooiste en best bewaard gebleven gebouwen van de stad. Het werd voltooid aan het einde van de middeleeuwen in de stijl van de flamboyante gotiek en is nog altijd de werkplek van de burgemeester. Het stadhuis staat samen met de rest van de gebouwen rond het plein op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.

Het stadhuis van Brussel

Het stadhuis van Brussel, foto door Wolfgang Manousek (CC BY 2.0)

Foto van een hotelkamer

Ga je op reis naar Brussel en zoek je nog een hotel in de stad? Bespaar dan geld door ruim van tevoren te boeken. Voor een overzicht van de prijzen en het aanbod, raad ik aan te kijken naar de hotels in Brussel op Booking.com.

Wat is er te zien?

Sta je op de Grote Markt, dan valt ten eerste de gevel op die tweederde van de zuidwestelijke zijde van het plein inneemt. Op de begane grond vind je een prachtige bogengalerij, terwijl op de volgende twee verdiepingen 203 beelden van belangrijke personen uit de Brusselse geschiedenis te zien zijn. Denk dan aan hertogen, hun familieleden en magistraten, maar ook aan filosofen en kunstenaars. Ieder beeld wordt vergezeld door een pinakel. De twee buitenste torens van het stadhuis en het dak met talloze vensters zijn ook typisch gotisch te noemen.

De voorgevel van het stadhuis

De voorgevel van het stadhuis, foto door Ebielmaj (CC BY-SA 3.0)

Bijna nog mooier dan de façade is de opmerkelijk ranke toren van het stadhuis. Deze is 96 meter hoog en verfraaid met kleinere torentjes en pinakels. Helemaal bovenop staat een 5 meter hoog, verguld standbeeld van de aartsengel Michaël die een beest doodt. De inwoners van Brussel zijn het er nog steeds niet over eens of dit beest een draak of een duivel is. Sint-Michiel, zoals de aartsengel in het Vlaams meestal genoemd wordt, is de beschermheilige van de stad Brussel.

standbeeld van de aartsengel Michaël

Het standbeeld van de aartsengel Michaël, foto door EmDee (CC BY-SA 3.0)

Wat verder opvalt is dat de toren niet precies in het midden van het stadhuis staat. Volgens de legende was dit een fout van de architect, die zich na het ontdekken van zijn fout van de toren gestort zou hebben. In werkelijkheid is de rechtervleugel echter enkele decennia na het voltooien van de linkervleugel gebouwd. Meer lees je in het stukje over de geschiedenis van het stadhuis onderaan deze pagina.

Ook later toegevoegd is het achterste deel van het gebouw. Aanvankelijk kende het stadhuis een L-vorm, waarbij een deel van de linkervleugel naar achteren doorliep. Nadat tijdens een bombardement van het Franse leger in 1695 de halve stad was verwoest, werd besloten het stadhuis opnieuw uit te breiden. Deze nieuwe vleugel met eveneens een L-vorm omsluit sindsdien samen met het gotische deel van het stadhuis de binnenplaats. Loop je rond het stadhuis, dan zijn deze twee delen van het gebouw eenvoudig te onderscheiden.

Het interieur van het stadhuis

In het stadhuis kun je een aantal prachtige zalen bekijken. Zo heeft de trouwzaal een prachtig plafond met schilderingen van belangrijke families en de Brusselse ambachten. Ook mooi is de in de 19e eeuw opnieuw ingerichte gotische zaal voor andere plechtigheden. In de trappenhal staan verder bustes van alle burgemeesters, terwijl je in de wachtkamer schilderijen van taferelen uit het verleden van de stad kunt bewonderen. De achterste zalen, ooit bestemd voor de Staten van Brabant en nu in gebruik door de gemeenteraad, komen in een weelderige Franse stijl.

De trouwzaal van het stadhuis

De trouwzaal van het stadhuis, foto door Trougnouf (Benoit Brummer) (CC BY-SA 4.0)

Het stadhuis is nog altijd in gebruik en is hierdoor beperkt voor toeristen toegankelijk. De enige mogelijkheid de binnenvertrekken te zien, is met een rondleiding. Je krijgt hierbij onder meer de gemeenteraadszaal, de Gotische zaal, de trouwzaal en de wachtkamer van de burgemeester te zien. Let er wel op dat er twee verschillende rondleidingen zijn, namelijk met en zonder afspraak, en dat deze niet op alle dagen van de week beschikbaar zijn. Kijk voor meer details op de website van de stad Brussel.

Geschiedenis en achtergrond

Het stadhuis werd gebouwd in een tijd dat Brussel de belangrijkste stad van het hertogdom Brabant was geworden. De hertog had al enkele hallen aan de Grote Markt in zijn bezit en gaf aan het begin van de 15e eeuw opdracht een representatief stadhuis te laten verrijzen. Uitvoerend architect voor de eerste bouwfase van 1402 tot 1420 was Jacob van Tienen, ook bekend om de Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele en de kathedraal van Antwerpen.

Tekening stadhuis 1650

Prent van het stadhuis door Abraham Dircksz uit 1650. De Lakenhal achter het stadhuis bestaat niet meer en is in de 18e eeuw vervangen door een nieuwe vleugel.

Halverwege werd de bouw door protesten van de gilden van Brussel gestaakt. Bang teveel macht te verliezen, wilden ze enkel geld geven voor de voortgang van de bouw wanneer ze zelf zitting mochten nemen in het stadsbestuur. Na heel wat morrelen en onderhandelen werd in 1455 de bouw hervat, ditmaal onder leiding van Jan van Ruysbroeck. Deze architect voltooide toren en ook de iets kortere rechtervleugel van het stadhuis komt van zijn hand.

Enkele van de 203 standbeelden

Het standbeeld van de aartsengel Michaël, foto door EmDee (CC BY-SA 3.0)

In de 19e eeuw werden tenslotte tijdens restauratiewerkzaamheden 203 beelden in de nissen van de voorgevel toegevoegd. Dit zijn beelden van prominente figuren uit de Brusselse en Belgische geschiedenis. Deze stap was deels om het bestaan van de in 1830 gevormde Belgische staat te legitimeren. Onder de figuren bevinden zich ook talloze hertogen van Brabant.

Bereikbaarheid van het stadhuis

Het stadhuis staat aan het zuidwestelijke uiteinde van de Grote Markt. Ben je met de trein in Brussel en kom je vanaf station Brussel Centraal, volg dan de Grasmarkt en de Heuvelstraat. Na vijf minuten lopen sta je dan op de Grote Markt en kun je het stadhuis aan de andere kant van het plein zien staan. Kom je met de tram, dan is halte Beurs op lijnen 3, 4, 31 en 32 het meest voor de hand liggend. Loop vanaf hier langs de Beurs richting de Grote Markt.

Verder lezen

Behalve mijn artikel over de Grote Markt direct voor het stadhuis, raad ik ook het Museum van Cacao en Chocolade en het standbeeld van Manneken Pis aan, twee attracties in de directe nabijheid.